Dat gebeurde me toen ik ter recensie voor de papieren uitgave van OR informatief het boek las ‘de anti-huftermethode’ van Robert Sutton. Eén hoofdstuk gaat over de hufter in jezelf. En terugkijkend, moest ik met een schok erkennen dat ik me hier en daar behoorlijk hufterig gedragen heb. Niets menselijk is mij vreemd dus. Of, is dat wel menselijk, hufterig gedrag?
Ik heb me altijd verbaasd over aardige collega’s die manager worden. Er verandert dan iets. Ze leren en moeten afstand nemen van hun collega’s. En de geijkte manier is blijkbaar om hoog op de apenrots te gaan zitten. Weg aardigheid, weg vriendelijke omgang. Ze versieren zich met luxe, onnodige laptops, laten i-phones uit de VS komen, de leasebak moet een maatje groter en een eenvoudig bloemetje voor de secretaresse kan er niet af. Ik mag niet generaliseren? Wel, je schrikt als je de onderzoeken leest die Robert Sutton aanhaalt in zijn boek.
Het bordje ‘manager’ op je borst doet iets met mensen. Het roept blijkbaar oude reflexen op, omdat er nog geen ander gedrag voorhanden is. Dan maar het zekere voor het onzekere en terug naar af. In dit geval het gedrag van alpha-mannetjes op de bavianenrots. Krijsend, bijtend en gillend anderen de hoek in drukken.
We kennen eigenlijk weinig andere vormen van leiderschap dan de oude vertrouwde hiërarchische vorm. Baas boven baas, met alle macht en privileges die daarbij horen. Een andere vorm die meer past bij wat des mens is, daar worstelen we mee, zowel managers als medewerkers. Want let wel, veel mensen ondergaan dat apengedrag noodgedwongen lijdzaam omdat toch elke maand de hypotheek bij elkaar gewerkt moet worden. De apen kunnen daardoor volharden in hun gedrag.
Het is niet mijn bedoeling managers als beesten neer te zetten. Dat veel van hen zich laten verleiden zich zo te gedragen, zie ik meer als een vorm van niet beter weten, van ondoordachtheid in sociaal verkeer in een zakelijke context. Boeddhisten noemen dat één van de oorzaken van lijden. Gelukkig zie ik meer en meer mensen als Robert Sutton komen die onderzoeken hoe het wel zou kunnen. Die aanvoelen dat we met zulk beestengedrag niet verder komen en op zoek gaan naar hoe het menselijk potentieel tot zijn recht kan komen. Lijkt me een mooi thema voor leiderschapscursussen. Nieuw leiderschap. Lijkt me van meer belang dan de opgeklopte passie van goeroes als Ben Tiggelaar.
